Eindelijk excuses aan de Molukkers en waarom dit veel eerder had gemoeten

• Geplaatst op 21 Juni 2026
• Door D van Dam
• 0

Op 21 juni 2026 bood premier Jetten in Rotterdam namens de Nederlandse regering excuses aan de Molukse gemeenschap aan, bij het nieuwe monument op de kade waar ze in 1951 aankwamen. De blog stelt dat deze excuses veel te laat komen: de eerste generatie leeft nog maar nét, en de Molukse KNIL-militairen verdienden zelfs eerder erkenning dan Indonesië die kreeg. Centraal staan het oneervolle ontslag bij aankomst, de kapingen als wanhoopsdaad, en de oproep om de wereldpolitiek achter het besluit van 1951 grondig te onderzoeken — want excuses zonder onderzoek blijven slechts woorden.

Eindelijk excuses aan de Molukkers maar eigenlijk veel te laat

Vandaag, 21 juni 2026, gebeurde er iets in Rotterdam dat decennialang op zich heeft laten wachten. Bij de onthulling van het Nationaal Moluks Monument Ulu Kora, op precies de kade waar de eerste Molukkers in 1951 voet aan wal zetten, bood premier Rob Jetten namens de Nederlandse regering excuses aan voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers. Voor het harteloze en eerloze ontslag als militair. Voor de gebrekkige opvang. Voor het niet gezien worden.

Ik schrijf normaal niet over dit soort onderwerpen. Mijn wereld is die van herenkleding in grote maten, niet die van koloniale geschiedenis. En ik heb zelf geen Molukse wortels. Maar dit voelde als een moment dat je niet zomaar voorbij laat gaan.

Waarom dit veel eerder had gemoeten

Mijn eerste gedachte: waarom nu pas? Deze excuses hadden er eigenlijk eerder moeten zijn dan die voor het slavernijverleden. Niet omdat het ene zwaarder weegt dan het andere, maar om een simpele, menselijke reden: van de eerste generatie Molukkers leeft nog een handjevol mensen. Bij het slavernijverleden gaat het over generaties die we nooit meer in de ogen kunnen kijken. Hier kan dat nét nog wel. Ieder jaar dat verstreek, betekende dat er mensen overleden zonder ooit erkenning te hebben gekregen. Sterker nog: de Molukkers hadden zelfs vóór Indonesië hun excuses moeten krijgen. Nederland bood Indonesië al excuses aan voor het geweld in de dekolonisatieoorlog, maar de Molukse KNIL-militairen, die jarenlang vóór Nederland vochten, bleven al die tijd in de kou staan. Dit had allang gemoeten, al onder Rutte.

Het pijnlijkste detail

Wat mij persoonlijk het meest raakt, is hoe het begon. Molukse KNIL-militairen hadden jarenlang in dienst van Nederland gevochten. En wat kregen ze bij aankomst? Een briefje. Met oneervol ontslag, vrijwel direct na het van boord stappen. Mannen die voor Nederland hun leven hadden gewaagd, werden met een papiertje afgedankt en in voormalige kampen als Westerbork en Vught ondergebracht. Dat is geen voetnoot in de geschiedenis. Dat is een schandvlek.

De kapingen waren een wanhoopsdaad

Met de Molukse gemeenschap heeft Nederland eigenlijk nooit problemen gehad, op de treinkapingen van de jaren zeventig na. Maar ik zie die kapingen niet als de kern van dit verhaal. Het waren wanhoopsdaden van een jonge generatie die zich in de steek gelaten voelde, die zag dat beloften niet werden ingelost. Terecht waarschuwde de premier vandaag dat we de Molukse geschiedenis niet mogen versmallen tot die kapingen. Dat doet onrecht aan een gemeenschap die zoveel meer aan Nederland heeft bijgedragen.

Wat nog onderzocht moet worden

Excuses zijn mooi en noodzakelijk. Maar er ligt nog een grotere vraag op tafel: waarom werden de Molukse KNIL-militairen in 1951 eigenlijk naar Nederland gehaald? Officieel voor een half jaar, het werden levenslange ballingschappen. Daarachter schuilt wereldpolitiek. De ontmanteling van Nederlands-Indië, de strijd om de eenheid van Indonesië, het opgeven van het streven naar een vrije Zuid-Molukse staat. Welke politieke belangen speelden daar? Welke besluiten zijn er genomen, en met welke gevolgen voor duizenden gezinnen?

Dat moet grondig worden uitgezocht. Niet om met de vinger te wijzen, maar omdat erkenning pas compleet is als je ook het waarom benoemt. Excuses zonder onderzoek blijven woorden. En de Molukse gemeenschap heeft, na 75 jaar, recht op meer dan alleen woorden.

Tot slot

Vandaag werd een hoofdstuk geopend dat veel te lang gesloten bleef. Het is een begin, geen eindpunt. Laat dit het moment zijn waarop Nederland zegt: u wordt gezien. En laat het, deze keer, niet bij sorry blijven.